Archive for ادبیات گیلکی

توسعه زبان گیلکی

این نوشته در پی فراهم آوردن امکان حمایت از ایجاد صفحه های به زبان گیلکی در مجموعه ویکیمدیا میباشد.
ویکیمدیا یک بنیاد غیر انتفاعی است که فعالیتش را در زمینه امکان ایجاد صفحه های اینترنتی با قابلیتهای گوناگون آغاز نموده است. اساس کار بنیاد بر مبنای در اختیار قرار دادن این امکانات به هر زبان میباشد. چندی پیش با حمایت جامعه اینترنتی در تاریخ سپتامبر 2006 زبان گیلکی در بنیاد پذیرفته شد و دانشنامه اینترنتی ویکیپدیا به زبان گیلکی به آدرس
www.glk.wikipedia.com آغاز به کار نمود. این دانشنامه با تلاش همگانی تکمیل میشود و تحت مالکیت هیچ شخص و یا گروهی نیست. شما نیز میتوانید در گسترش این دانشنامه به زبان گیلکی سهیم باشید و برای این کار نیاز به عضویت در سایت و یا فعالیت خاصی نیست. اما دانشنامه اینترنتی ویکیپدیا تنها یکی از قابلیتهایی است که بنیاد به صورت اینترنتی ارائه میدهد و بقیه قابلیتها نیز به صورت بسیار مفید میتواند به وسیله گیلکی زبانان مورد استفاده قرار گیرد. این قابلیتها عبارتند از:
بنگاه آزاد خبری به زبان گیلکی: که در آن هرکسی میتواند هر نوع خبر و یا گزارشی را از محیط اطراف خود و … به زبان گیلکی منتشر نماید.
آموزشگاه آزاد اینترنتی به زبان گیلکی: که پایگاهی است برای آموزش دادن و آموزش دیدن. میتوانید پرسش خود را مطرح نمایید و یا به پرسشهای دیگران پاسخ دهید.
دیکشنری آزاد اینترنتی گیلکی: که میتوانیم لغات گیلکی پیرامون خود را در آن وارد کنیم. در این صورت امکان داشتن لغات همه ی مناطق فراهم شده است.
سخن سرای آزاد اینترنتی به زبان گیلکی: که میتوانیم در آن سخن بزرگان، شعرها و پندها و اندرزها و … را به زبان گیلکی وارد نماییم.
کتابخانه آزاد اینترنتی به زبان گیلکی: که شعار آن این است «بیایید با هم کتاب بنویسیم» و فعالیت آن در زمینه نوشتن کتابها در هر شاخه است و این کتابها نیز توسط من و شما تکمیل میگردند.
اما ایجاد این بخشهای تازه نیز میبایست با طی همان مراحل قبلی صورت گیرد. بنیاد برای راه اندازی بخش تازه برای یک زبان، از کاربران آن زبان میخواهد که صفحه مورد نظر خود را به صورت آزمایشی فعال نمایند و آن صفحه میبایست به وسیله کاربران و با جمع آوری امضاء مورد حمایت قرار گیرد و در نهایت بنیاد با توجه به حمایت ها، آن صفحه را به صورت اصلی راه اندازی مینماید. اکنون این به عهده شماست که با حمایت از بخشهای ذکر شده امکان تشکیل آنها را فراهم آورید ؛ برای قرار دادن امضاء خود به صفحه مخصوص آن رفته و بر روی لینک «Edit» که در مقابل «Arguments in favour» قرار دارد کلیک نمایید؛ سپس یک پیغام کوچک به زبان انگلیسی نوشته و پس از آخرین پیغام قرار دهید و برای اینکه نوشته خود را امضاء نمایید در انتهای پیغام خود نشانه های «–~~~» را کپی نمایید و در آخر بر روی «Save» کلیک کنید تا امضاء شما ثبت شود.
هم اکنون صفحه های آزمایشی به زبان گیلکی و بخش حمایتی آنها راه اندازی شده است که در زیر میتوانید به آنها مراجعه نمایید:
بنگاه آزاد خبری به زبان گیلکی. امضاء
آموزشگاه آزاد اینترنتی به زبان گیلکی. امضاء
دیکشنری آزاد اینترنتی گیلکی. امضاء
سخن سرای آزاد اینترنتی به زبان گیلکی. امضاء
کتابخانه آزاد اینترنتی به زبان گیلکی. امضاء
نگارنده انتظار دارد که دوستان علاقه مند فعالیت گسترده ای را در این زمینه آغاز نمایند و در وبلاگها و وبسایتهای خود نیز مطلبی در این زمینه بنویسند و با هر ابزاری که در اختیار دارند دوستان دیگر خود را از این امر آگاه نمایند.
با آرزوی موفقیت
Advertisements

Comments (1)

شصت ساله گی م.راما

« از شمار دو چشم، یک تن کم وز شمار خرد ، هزاران بیش »
به راستی که این بیت زیبا برازنده ی او شد ، که بر سنگ مزارش
در آرامگاه عمومی آقاسید محمّد یمنی نوشته آمد.
دور از ناباوری‌ها و و حزن و اندوه ِ همان سال‌ها در خاک آرمیده
و همچنان‌که خود می گفت:
می شوم زرد ، ولی هیچ نمی‌پوسم من — چون که در خاک جهان، ریشه فراوان دارم

محمّد امینی، متخلّص به م.راما، در ۲۳ دی ماه ۱۳۲۶ در لاهیجان ، در یک خانواده ی
متوسّط شهری متولّد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسّطه را در همین شهر به پایان رساند.
اولّین شعری که سرود، در حدود سال ۱۳۴۰ یا ۴۱ بود و در آن با بیانی زیبا
از وضعیّت زندگی طبقات محروم سخن گفته بود.
این شعر در در روزنامه ی پیام ملّی آن روزگار به چاپ رسید:
در هشتی برهنه ی خانه
گفتم به مادرم ؛
امروز ما ناهار چه داریم؟
خندید و گفت : عزایِ غذای شب!

بیشتر کوشش‌های وی در زمینه ی شعر و شاعری، درهمان دوران نوجوانی و جوانی
که یک دانش آموز دبیرستانی بود، صورت می گرفت و مدیر مدرسه اش – آقای کیافر –
که خود نیز نویسنده و ادیبی توانا بود، نطفه های استعداد درخشان را که در م.راما می دید،
می شناخت و همیشه او را می ستود.
وی پس از پایان تحصیلات متوسّطه، در کنکور سراسری شرکت کرد .

در رشته ی مهندسی آبیاری دانشگاه تبریز پذیرفته شد و در سال ۱۳۴۸ تحصیلات دانشگاهی را به پایان برد.
در همان سال‌ها در مجله ی خوشه و مجله ی فردوسی به‌صورت جسته گریخته
شعرهایش چاپ می شدند و بدین‌سان او توانست در بین شاعران و هنرمندان
و محفل های روشنفکری آن زمان، جای پایی برای خود باز کند .
در همان سال ها بود که به علّت مبارزات آزادیخواهانه ، در یک نیمه شب تابستان،
عده ای از مأموران سازمان اطّلاعات و امنیّت شاهنشاهی ، به خانه ی پدری‌اش
هجوم بردند و پس از جست‌جو در گوشه و کنار ، او را نیز با خود بردند.
وی هشت سال در زندان بسر برد و عمده شعرهای گیلکی مطرح خود را متأثّر از
شور انقلابی آن سال‌ها در زندان سرود.
در سال ۱۳۵۷ در اوج مبارزات مردم ، به همراه خیل عظیمی از آزادی‌خواهان و هم‌رزمان خود
از بند ستم رها شد و دوباره به آغوش گرم جامعه، بین هنردوستان و آزاداندیشان بازگشت.
پس از آزادی ، فرصت را غنیمت شمرد و در فضای گرم و صمیمی سال های ۵۷ تا ۶۰ ،
بسیاری از سروده هایش را در زمینه ی شعر های گیلکی و فارسی ،
به خواست و سلیقه ی خویش چاپ رساند از جمله ؛
مشت و درفش ، غزل‌های بند ، جمهوری دموکراتیک سازها ، شطرنج خونین ، اوجا ( گیلکی )
و چند ترجمه از قبیلِ سران و سلاطین ، شکست ناپذیر و ..
وی در دستور زبان و ادبیّات و بکار بردن صحیحِ واژه ها نهایت دقّت را داشت.
معتقد بود که کلمات باید در دست‌های آدم بگردد و چون موم به شکل دلخواه درآید
و در تقدّم و تأخر آنها نباید ظلم روا داشت.
از آنجایی‌که زبان و ادبیات را از کارآمدترین ابزار بیان مقاصد خود می دید ،
به شکل های گوناگون زبان و فراگیری آنها علاقه ی وافری نشان می داد.
وی به زبان انگلیسی تسلّط کامل داشت و به زبان فرانسه هم کاملاً آشنا بود.
پس از آزادی از زندان و پرداختن به امور مربوط به خود ، به یاری دوستان ،
و با توجّه به رشته ی تحصیلی‌اش ، توانست در تهران به کاری مشغول شود
و در همان سال ها نیز ازدواج کرد. حدود سه سال بعد از ازدواج طیّ مأموریّتی ،
در رابطه با پروژه ای در اطراف لاهیجان ، به همراه اکیپی از مهندسان شرکت ،
راهی گیلان می شوند.
در یکی از روزهای گرم تابستان، پیش از شروع کار در دفتر شرکت- در شهرستان کلاچای –
به علّت گرمای هوا و برای خنک شدن،یکی از دوستان تبریزی او خود را به آب زد .
لحظه ای نگذشت که دریا طوفانی شد و محمّد امینی،
برای نجات جان دوست ، خود را به آب انداخت.
غافل از اینکه دریا، آن دریای شعرهای یدالله رؤیایی نبود ، که گاهی
عاشق طوفان‌ها و موج‌هایش می شد و خود نیز برای نجات دوستش ،
اسیر این گرداب بی حاصل شد و هر لحظه از چشم منتظرانِ ساحل ، دورتر.
…. در بیستم مردادماه سال یکهزار و سیصدو شصت و چهار ، دریا ،
نسیمی جز ماتم غرق شدن شاعری جوان و تأثیرگذار نمی آورد و
جز تأسف ، چیزی از لاهیجان به گوش نمی رسید..!
یادش زنده و شصت سالگی‌اش بر شاعران و ادب دوستان و گیلک های آزاده ، مبارک.
و به قول خودش:
گرچه گوگرد غم از هرجهتی می ریزد — همچنان سبزم و سر سبزی پنهان دارم.

../.: با سپاس فراوان از آقای احمد امینی برادر مرحوم م. راما.

Comments (1)

دخؤن

تق… تق… تق…

هيچ‌که نئسأ؟

تق‌تق…

ای بورين

مو اگه پرکسأرم،

او دورينه چی ببؤ؟

هيچ‌که دنپرکنه

واخؤ نبونه.

هيچ‌که نئسأ؟

تق‌تق…

اگه می گورشأبؤ خاکستر ِ مئن چاسسه درم،

او دورين

کی؟ کئنه؟

کله آتشه دکوشؤنه؟!

تی هرا صدا تام دگؤنه؟!

هيچ‌که نئسا؟

تق‌تق…

می اؤيی‌فارس کمأ بؤ؟

يا کی نه!

اؤجا دأن‌کس نئسأ؟!

تق… تق… تق…

هيچ‌که نئسأ؟…

لاجؤن/ 1581 تير ما

—————————————————————

تصوير: تابلو «شب برفی و نور ماشين‌ها»، اثر فرزين فخرياسری.

توضيح برخی واژه‌گان:

(ؤ=ضمه‌ی کشيده. أ=فتحه‌ی کشيده. ئ=کسره‌ی کشيده)

دخؤن:دخان: ندا در دادن. صدا زدن.

بورين: بيرون. خارج.

پرکسأرم: پرکسئن درم: دارم می‌لرزم.

دنپرکنه: فعل منفی از مصدر دپرکسن: از خواب پريدن. به خود آمدن.

واخؤ: هشيار. بيدار.

گورشأ بؤ: خاکستر شده. سوخته.

چاسسن: يخ زدن از سرما.

کئنه: چه‌وقت؟

هرا: فرياد.

تام دگؤنئن: تام دگانئن: خاموش و ساکت کردن.

اؤيی‌فارس: ميزان بُرد ِ صدا. شعاعی که صدا می‌رسد.

اؤجادأن‌کس: شخص پاسخ‌گو.

منبع: گرگ و حشيش

نوشتن دیدگاه

حسن شیر

آلوچه دارانا تی تی بزه بو. لوختا بوسته باغ، خو بهاری لیباسا دوگوده، خوشکا بو نارنج دارا لوچان زئن دوبو. خوج دار، خو شاخه بالا واگوده، پاک خیاله کی آسمانا خواستی کشا گیره. ورفان ابا بوسته بو. شوخم بزه باغ سبزا بوسته بو. باغه هیسته جانا، ککجو توربو سیره ولگ، نو نوارا گوده بو.
کشکرت تبریزی داره لچه لانه چاگوده بو. چی چینِن توته دارانا پاستان دیبید. آغوز داره ولگ، آفتابه مئن برق زئن دیبید. گالی پوش خانه، کی نوروزی خوان هالا ناموبو،گیله الابه بوبوسته بو، هسایام فو ووسته دیفارا سوسو دایی یو بازام خو رنگه سو مرا چومانا قاقا گودی .
آیوان سر جلاسته گره کان، گوش واره مانستن والای خوردیدی. ایتا مئن، خانه مارکویی لاب شاخ شانه کشن دوبو. تلار زمستانه تسکه روزانا نخواستی یاد باوره. لهاف دوشوک، تا بوبوسته تلاره کش مهمانانه خوابا دئن دوبو. شلخت چاچه دیمه اوردکانا ترسانن دوبو. همساده خانه کتله صدا کیشکایانا ترسانه یی. همساده سراخور زای هاتو خو گولی چیلیکا ترانن دوبو. کشکرت خانه لوجانه که سر خیاله همه تانا هارای زئن دوبو.
صارا خاک کیشخاله ترسه جان دیواره کش، شور بوگودیدبید خیاله کی کولوشکنه رافا ایسابید تا اورشین بیبید. هرماله تکان نوخوردیدی. باد ده او زمستانه زورا ناشتی. ایاز سبزی باغا پاک سیفیدا گوده بو.
خوروس کلای ایتا کونده سر خو بالا وگوده، ایجور اویی گودی کی اونه اویی صدا تا او سره بازارا دوارستی. مانده هواخوشی یا خو وازه ولنگه مرا جشن گیفتان دوبو. تیلیمباره مئن اونه دیل ترکسان دوبو.
گاب کی خو لیشا والیشتان دوبو، اونه داهانه جا آلو زه یی، لاب شورمه مانستن اونه سره جور، شویی هوا. گاب تازه تیلیمباره جا بیرون باموبو گیله مرده رافا ایسابو تا ایموشته کولوش اونه ره باوره. کیشکایان کولشکنه دوما بیگیفته باغه مئن، بوشوبید تظاهرات. صابخانه سرا دور بیده بید.
پرچینه کش ایتا لانتی خو لانه جا بیرون بامو فکرا دوبو، شایدام گوسکا فه وه رستانا خیالا دبو. لیسکه ره آغوز داره لچه همساده کوره که رافا ایستابو تا بایه اونه ره ره شیب بزنه.
سبزابو پلت داره خاله جا، هلاچین والای خوردی، لیسکه ری، هلاچینا وا بدابو تا همساده کوره که، دوما بیگیره! نانستی کی هاچین خورا پرکانه.
گاب تا گیله مرداکا بیده ایتا » ما » بوگوده. گیله مردای هاتو کی گفتان بو :
آمون درم حیوان! آمون درم!
کرده خالا اوساده چاه جان آب واقوشته. ودره آبا بنا گابه دمه چک. گاب کی خیاله زالاش باورده بو خو سرا تاوه دا ودره مئن چلاب چلاب آب اودوشته. لیشه یام امان ندایی، های خو سرا خواستی تاوه دا ودره مئن.
گیله مردای دازا خو کمر فوزه، گروازا بنا خو کول، شلواره لنگا ور بکشه راه دکفته بشه روخانه کنی. ایمرو همه تانی ایله جار بردان دیبید.
همه تا بهار روخانانا واستی ایلجاره مرا بکنده بید. ایتا روز همه تانی راه دکفتیدی. ایتا داز، ایتا گرواز، ایتا تٌور گیفتی خو دس شویی پیله روخان، بالا ماللا دوارسته را.
ایتا ایتا جه راه فاره سه ییدی. روخانه آبه مانستن وختی فاره سه ییدی به همدیگه ایتا بوبوسته بید، پاک تانستیدی ایتا کویا جابجا بوکونید. جه پیله وردخان بیگیر تا پایین محله بیجار کلان روخانا چاگودیدی هاچین گیله آلابه بوبو. هر کی بیجار جه روخانه کول دوراستی یا اونه آبه رایا دوستی، ایتا نوب نایی یو ابا ایجور خو بیجارا فاره سانه یی. ایمرویام روخانه کنی بو یو ایلجار بردان دبید. یاور دانه وختانه مانستن.
گیله مردای خانه جا بزه بیرون. واشانا، شه بزه بو. هالا خیلی بمانسته بو کی آفتاب واتابسته بی یو صوبه ایازا خوشکا گودی بی.
واشانه سر پا کی بنا بی پاک خیاله کی تی پایا بوشوستی بی. هاتو کی پابرانده واشانه سر را شویی، تی پا بوستی هاچین سیفیده ورف. گیله مردای روخان کنارانا بیگیفته بو تا فارسه پیله روخان. مرداکا شه بزه بو. جه دور بیده همه تان اویا جیما بوسته دارید.
مدرسه شو زاکان کیتاب بدس اویا دورا بوسته بید. پاک هاتو یه کی خیاله تازیه یه یا ماره که بیگیفتده. همه دورا بوسته بید.
گیله مردای خوره گفتی حوکمن ایتا ماشین دکفته داره روخانه مئن. شایدام اینفر دمرده داره. هاتو خوره حرف زئن دوبو.
زمستان بوشوبو. گدا بهار باموبو. گیله مرد هرچی پستایی بوگوده بو، زمستان تماما بوسته بو. همه تان هاتو بید. ویشتره گیله مردان واستی نوزول بوگودیبید. اوشونی کی نتانستیدی قرض بوگودیبید یا اینکی ده یید نوزولخوران، اربابان بوخوصوص، ایجور شرطو شروط ناییدی کی بیچاران ده یید خوده شانه تومان پیرانام وا گیروب بنید. تا چی برسه اون همه جان کندنو بیجار کاری یو ویشتایی.
خیلی یان خودشانه تخمه جوبا بوفروخته بید یا اینکی بوخورده بید. بلا زمستان بو. ها روزان واستی توم بیجارا انگاره بیگفتیبید. هرچی ده- را بوستی بی، هرماله نتانستی دی بیجار کاره به وخت فاره سه بید. ها وختان بو کی گیله کان همدیگه یا یاور داییدی ولی تخمه جوبا هرکی خو اندازه داشتی. اونی کی نه پول داشتی نه پستایی یو نه تخمه جوب، چاره ناشتی جوز نوزول گودن. نوزولخورانام کی ده نوگو! بیچارانه خونا اودوشتی دی.
گیله مردای خوره هاتو بفکرا شوبو ایتا چوم دوستی او مردوما کی دوره شر جیما بوسته بید ایتا چومام واگوده ولی اونه حواس ننابو. خوره خو حیساب کیتابا چورتیکا آمون دوبو.
سره صدا ویشترا بوبو. گیله مرداکه گوش تا بامو حسن شیر! خو دیله مئن بوگفت آی دیله غافیل حوکمن حسن شیر اینفره چارچرخا هوا بوگوده داره! یا دوز بیگیفته یا کی اربابه موباشیرا دخشارده داره! هاتو های جیلیز والیزا دوبو تا کی فاره سه مردوما کی اویا جیما بوسته بید.
آیتا بوگوفت مشتی سلام. اویتا بوگوفت مشتی سلام. خوب بوبو فاره سه یی. مردوم را واگودیدی مشتی یا بداشتی دی کی بشه جولو.
گیله مرداکه چوم تا دکفه روخانه کول دو تا دسی زنه خوسره تان! تا فچمه خو ریفقه سرا بنه خو پا سر مردوم داد زنه ده:
– ژانداران آمون درید…….. ژاندار ژاندار………
گیله مرداکه شست خبردارا به! کار کاره نوزولخورانه! ارباب کی اونه زور فان رسه یی حسن شیره دس جیویزه! اونا شبانه بوکوشته.
حسن شیر همه کسه داد فارس بو. همه تا سال کوشتی گیفتی، اونه اویی صدا، اونه برم بری، اونه مردوم داری یو اونه مهره بانی همه کسه ویرجا اونه جایا وازا گوده بو.
کی یارستی زور بگه!
گیله مردای حسن شیره سرا بنابو خو زانو سر. هاتو جه حسن شیر گفتی و اشک فوگودی. مدرسه شو زاکان هر کودام خواستیدی ایتا حسن شیر بیبید!
میانده جا خورسه اویی صدا آمویی. دارانه شاخه جلاسته بو تا روخانه آبه چک. روخانه کوله سر واشان سبزا بوسته بید. درخته شاخه جا گاگلف ایاز چکه ستی روخانه مئن. مردوم ایتا ایتا فاره سن دیبید.
ایتا کله ورزا بیجار کوله سر گابا سرا شوبو. توسه داره لچه ایتا کشکرت نیشته بو ایچی توک زئن ده بو. داره گوسکا دیمیشته بو ایتا چیچره سر. ایتا کولی روخانه آبه مئن دوم بزه.
گیله مردای خوره هاتو نالا دوبو. ژان داران فاره سه بید. خیاله قاتل خودش ژاندار اوسه گوده بو!
تومام
گیل آوای

Comments (3)

نیمروز آفتابی در شالیزار

هوای دم کرده و شرجی نیمروز تابستانی است. آب جاری رودخانه وسوسه می زاید تا عریان شوی وتن به سردی جاری آن بسپاری. بر پشته ای از علف های سبز شده ی از لایروبی بهاری رودخانه، لاکپشتها ردیف صف کشیده اند و خاموش در کنار هم آفتاب می گیرند.
غورباغه ها در فاصله آب و حاشیه رودخانه سر از آب بیرون آورده اند و هر ازگاهی دست و پا دراز و کشیده به سویی شنا کنان می گذرند. مار کمین کرده در جاری پرتاب رودخانه، پشت شاخه ای رها شده در آب، در انتظار است تا غورباغه ای به حریم خیز غافلگیرانه اش، نزدیک شود.
سنجاقکی بازگوشانه بر شاخه برآمده از آب، دم خویش را می ساباند یا شاید عنکبوت یا مگسی را به کمین نشسته است.
شاهپرکی بال گشوده و بی قرار از فراز گل وحشی به ساقه ی قد کشیده علفی هرز، می نشیند و بر می خیزد. زیبایی خیره کننده بالهایش از میان گلهای وحشی و علفهای حاشیه رودخانه خیره کننده است.
بر بلندای درختی در باغ، کلاغی قارقار می کند.
گنجشک ها بر شاخه های پر از خار درخت، گویی بر سر و کول هم می زنند و داد می کشند. پرواز ناگهانی و چتری زدن و چرخی، به شاخه های درخت بر گشته و جیک جیک بی پایانشان همه شالیزار را فرا می گیرد.
باغ لم داده در شانه آغازین شالیزار، سبزی متفاوتی در چشم انداز سبز شالیزار به تماشا می نهد. گاوی که شاخش به دست راستش طناب پیچ شده با نگاه حسرت باری شالی های قد کشیده را می نگرد. دور تر گوساله اش بی تاب و بی قرار می خواندش.
در سایه ی آلاچیق تن داده به آفتاب، نشسته و راه باریک میان شالیزار را می پاید. منتظر است. هوای دم کرده و شرجی، کرختی سکر آوری را بر جانش نشانده است. منتظر است که بیاید. با خود می گوید:
– وای اگر که بیاید چه می کنم!؟
درحالیکه به رقص آرام و دلنشین شالی چشم دوخته بود، باخود ادامه می دهد:
– امانش نمی دهم! در آغوشش می کشم. سر در گیسوان جنگلی اش فرو می برم. لبانش را چنان خواهم مکید که دادش در آید. پستانش را! پستانش را! وای مستانه، دیوانه وار خواهم لیسید!خواهم خورد. خواهم بوسید. درازش می کنم و مانند مار به او خواهم پیچید. طوری که انگار یکی شویم. غرق بوسه اش می کنم. لب بر لب و سینه به سینه و شکم به شکم! وای… باید کاری کنم که گرمی و نرمی و عطر تنش را با تمامی جانم بچشم. حس کنم.
مکثی می کند. لحظه ای به فکر فرو می رود. با خود می گوید:
– نه! اگر مثل دفعه پیش بخواهم شتابزده برخورد کنم همه چیز را خراب می کنم. بهتر است که همه چیز را با آرامش پیش ببرم. بگذارم که هر بوسه اش را با بوسه ای پاسخ دهم. هر حرکتی از او را با حرکت خودم کامل کنم. اگر بخواهم تند و تند ببوسمش و بغلش کنم و درازش کنم ……….. نمی شود! گاو که نیستم!؟ همینطور خرکی همه چیز به هم می ریزد! نه! بهتراست با ارامش برخورد کنم. هرچه طول بکشد، بیشتر لذت خواهیم برد.
صدای گاو تا دور دستها می رفت. گوساله در پی آن ناله ای می کرد. غورباغه ای انگار طعمه مار شده بود، صدایی متفاوت تر از همیشه داشت.
لاک پشت ها تکان نخورده بودند. قارقار کلاغ بلند شده بود. گویی که جفت خویش را صدا می کند. مورچه ها صف کشیده بودند . چند تایی از آنها ساقه ی علفی خشک را بسوی لانه شان می کشیدند. گروهی نیز تمشکی را می غلتاندند. لانه مورچه از دل تکه گلی خشک که گویی سالهاست آب ندیده دهان گشوده بود. مورچه ها مانند زنجیری از پی هم در آمد و شد بودند.
سراسر باغ را ساقه های لوبیا پر کرده بودند. لابلای آنها ماری سیاه که بی شباهت به یک چوب دراز و صاف نبود، آرام آرام می خیزید. لوبیا های رسیده، از ساقه و برگ آویزان بودند که همین روزها باید چیده می شدند.
بر پشته ای از علف های هرز حصیری پهن شده بود که بروی آن لم داده به انتظار، باریکه راه میان شالیزار را می نگریست.
تا چشم کار می کرد ساقه های برنج بود و سبزی بی مثالش با آن رقص خیره کننده شان با نسیم که عطر مستانه اش، شیفتگی دل انگیزی بر تمام جان و دل آدمی می نشاند. دورترک، باریکه راهی در افتاب داغ نیمروز، برق می زد. هیچ کس از آن نمی گذشت. نوعی سکوت آمیخته به هواری فضای شالیزار را پر کرده بود. و او از انتظار جانش بلب رسیده بود.
باریکه راه را می پایید و خیال امانش نمی داد. خیره به سبز گسترده شالیزار می نگریست. از باریکه راه نمی آمد و نگاه پر تمنای او از آغاز تا انتهای باریکه راه می گذشت و باز می آمد و تجسمی داشت از او اما باریکه راه از خرامان یارش تهی بود.
دستها از هم گشورده، بروی پشته ی علفهای هرز، رو به آسمان دراز کشید. دستی به سینه ستبرش کشید و چشم به آبی آسمان بی انتها دوخت. بلند شد. بی قرار بود. بی تابی تمامی جانش را در خود گرفته بود.
با خود گفت:
– وقتی که از راه رسید، بسویش می روم. دستانش را درمیان دستان خویش می گیرم. او را با خود تا پشته ی همین علف ها می اورم. درازش می کنم. در آغوشش می گیرم و آرام ارام نوازشش می کنم.
ناخودگاه انگار چیزی یادش آمده باشد، با خود گفت:
– اما! اما! اما چطور می توانم وقتی چشمم به چشمان مستش می افتد آرامشم را خفظ کنم!؟ مگر می توان تاب آورد!؟ نه! از همانجا بغلش می کنم و می آورمش بروی همین پشته علف های هرز و درازش می کنم. لختش می کنم. از موی سر تا نک پایش را می بوسم. لبانش را با اشتهایی که دلم بی تاب آن لحظه است، می مکم. پستانش را در دستان خود! نه در دهان خود می گیرم. می خورم. اصلا» بادا باد! هرچه که می شود بشود! هرچه دلم خواست و هرطور دلم خواست انجام می دهم. می خورمش. می مکمش. در بغل می فشارمش. رویش……….
کمی سکوت می کند. باریکه راه را می نگرد. دلش بی امان می تپد. تمنای یار تمامی جانش را گرفته است. بی تاب بلند می شود. می نشیند. دراز می کشد. گاوی که بامداد امروز شاخش را به دست راستش بسته بود، می نگرد. دم گاو می جنبد تا زنبور و مگس های مزاحم را دور کند. در حالیکه می شاشید، گنجشک نشسته بر لمبر برجسته اش پر می کشد.
دستها از هم گشوده خمیازه ای می کشد. گلویش خشکی آزار دهنده ای دارد. آب دهانش را فرو می برد. باریکه راه را می نگرد. انتظار از پایش در آورده است. به فکر فرو می رود. در حالیکه حصیر گسترده بر پشته علف های هرز را مرتب می کرد و بالش کوچکش را جابجا می کرد، با خود می گوید:
– لامصب بیا دیگه! وای اگر که بیایی ! همینجا درازت می کنم! همینجا…………..
بی قراری از پایش در آورده بود. تمام جانش گر گرفته بود. ناگاه چشمش برقی زد. به گستره سبز شالیزار خیره شد. باریکه راه زیباتر از همیشه می نمود. نسیمی در گرفته بود. رقص شا لیزار با صدای بی امان گنجشکها و نسیم نیمروز داغ تابستان در آمیخته بود.
دورهای باریکه راه می آمد. خرامان و رقصان تو گویی! گیسوی افشان جنگلی اش را به دست باده داده بود. در میان شالیزار که ساقه های برنج تا شانه هاش قد کشیده بود خرامان می آمد. گامهای خرامانش چین دامنش را چنان می نمود که پیچ و تاب کرشمه وارش به رقص شالیزار آمیخته بود. لبخند دلبرانه اش دل می ربود.
ناگاه لاک پشتهای صف کشیده بر شانه رودخانه به داخل آب می روند. مار جستی می زند و غورباغه ای را در دهان می گیرد و زور می زند که آن را ببلعد. گنجشکها به ناگاه پر می کشند و چتری می زنند و چرخی در گستره سبز شالیزار.
کلاغ قار قاری می کند و پر می کشد. گاو «مایی» می کند که بی شباهت به نعره نیست و شاخ بسته شده به دست راستش را رها می کند و طناب می درد.
گوساله پای می کوبد و جست و خیز بر می دارد. مار سیاه آرمیده در پای ساقه های لوبیا به سرعتی عجیب می خزد و دور می شود. گنجشکی پرکشیده و سنجاقک روی ساقه برنج را در چشمی به هم زدن می گیرد.
وارفته و مست و کرخت، به باریکه راه خیره می شود.
تمام
گیل آوایی

Comments (1)

زباله….

روخانه آب ابریشما مانستی. گوسکا خو دسه پایا وازا گوده سینه ابا دوبو. لانتی نیمیز گیره واشانه مئن گوسکایا پاستان دوبو تا اونه دمه چک فارسه. آب لاکون تته رج رورخانه کول افتاب گیفتان دیبید. زباله بو زباله!
چیچیر گا گلف خوشکا بو چوقال گیله سر ایجور دو وستی کی خیاله گورشا بون دره. لالیکی داره جور چیچی نن میتینگ داشتیدی. گوماره والش هاچین آدما واهیلا گودی . کره کروف زباله جان جیک نزه یی. بیجارکولا ایجور واشا گودوبو کی نشاستی برنجه مرا سیوا گودن.
برنجان حیسابی وروز باموبید. جوکوله وخت ده بوگذشته بو. برنجانه مئن سوروف بوبو بو ایتا آدمه قد. پاک خیاله افتابه مرا لب بلبا شون دیبید! زباله بو زباله!
دور دوره شر پوشته بوبو بیجاره کول، شه- کل بزه گاب برنجانا ناجه مرا فاندرستان دوبو. کوتامه جور واشاده حصیر گیله مرده رافا ایسابو. توسه دارانه لچه زلزله لاب عالمو آدمه سرا بردان دوبو. زباله بو زباله!
بیجار کوله سر نیشته بو دور دوره شر راشی یا فاندرستی. زلزله امان ندایی. گاگلف چی چی نی صدا لالیکی داره لچه زلزله مرا بوگو بیشتاو داشتی. چیچیر خوشکابو بترکسه گیله سر ایجور دو وستی کی اونه دئنه ره آدم واستی قاق بو چوم بودوختی بی اکه جستن کونه واشانه مئن.
همیشک خو پئره جا بیجارانا پاستی، ایجور خوره انگاره گیفتی. بیجارانه مئن لاب آویرا بوستی. ایجور دراز دراز خو ریفقه مرا کفتی کی هیشکی نتانستی بفامه بیجارانه برنجه من دو نفر جوخوفته نا.
ده نتانستی تاب باوره. ویرشته بو پاک خواستی بیجار کولا دورسینه. آکه آکه ناشتی که جه را بایه اونا فوتورکه. خوره خوره خیالا شوبو یو نقشه کشه یی کی اگه بایه چی بوکونه و چوتو بوکونه.
خیالا شوبو خوره گفتی هاتو بامو درازاکونم اونا فوتورکم. ایتا پیچه فکرا شویی یو گفتی :
– نه بختره توندا کیتی فونقوسم. واهلم کی آرام ارامه بایه می ویرجا بینیشینه. اونا می ور کشا گیرم. اونه دسانا میدسه مئن گیرم. اونه مویانا بو کشم. اونا خوشا دم. اونه لبانا فه وه رم. اونه جولا ماچی باران کونم. اونا می ور درازا کونم. اونه جی جی یانا اودوشم. اونه جانا به می جان چسبانم. ایجور اونا کشا گیرم کی پاک ایتا بیبیم. می سینا چسبانم اونه سینا. می لبا نم اونه لبانه سر. می شکما ایجور چسبانم اونه شکما کی اونه نرمی و گرم جانا می تومامه جانه مرا حس بوکونم. بازین دوتا پایا واکونم…….
ایدفایی ایسه فکراشو گی خومرا:
– آتو کی یک دو سه هاما فوسونجانا کنم!
خنده مرا آوجا ده خودشا:
– هاتو گابکی نیبه کی! واستی بازام نقولدانه هوایا بدارم!
اویدفا کی هول هولیکی فوقوفته بو! کوکو واگردسه شیشندازا بو بو! خورا هیزار جوری توفو لانت بوگوده بو. هانه واسین خو حواسا خواستی جیما کونه کی ده اوتو گابکی نزنه هاما ایجور دورسینه کی گابام اگه بوبوستی بی جیجا بوستی!
هاتو خوره گفتی یو واگفتی. مانده صدا بیجارانا ده وارسته بو. گاب زالاش باورده روخانه آبا خواب دئن دوبو. گاگلف مانده صدا مرا ایجور م………………..ا گودی کی آدمه دیل گورشا بوستی.
خواستی ویریزه بشه گابا ببره روخانه کول آب بده. مانده ده زالاش باورده خورا ایجور تورا گوده بو کی خیاله خواستی ویریسا ورسینه. گاب خو شکه-لا فاندرستی پاک خیاله آه کشن دره.
فوروز بامو برنجان، داره ناجا داشتیدی. آلوچه داره لچه چندتا آلوچه جانه ساق در ببردیبید جه اون همه دبه که! آقوز دار پاک چپینا بو بو. آقوز داره لچه داره پا بمانسته بو سیا بوبو. هاتو ایجور جلاسته بو که ایتا باده مرا کفتی جه شاخه.
انجیل دارا هیچی وان جه بو. انجیل دار آولی دار بو کی پاک چینا بوستی قلناران بوخورده بوستی. پیله باقلا ده برسه بو. ها روزان واستی باغام پاک چینا ببه. کره روف عزا بیگیفته بو. باقلا باغ کی پاک چینا بوستی، کره روف آوارا بوستی. واستی واش ماشانه مئن جوخوفتی بی .
لانتی گوسکا یا فوتورکسه بو خولاصه. گوسکا داد روخانا دوارسته بو. لانتی پور ده ننابو گوسکایا فه وره. چی چی نی کرا ایجور چیچیلاسا فوتورکسه بو کی چیچیلاس امان نیافته خورا جیویزانه.
ایتا پیسه کلاچ جه دور باموبو آقوز داره لچه بینیشته بو. اونه دومه پر ایتا جلاسته بو. مالوم نوبو چی بلایی اونا فوتورکسه بو.
ری دانه دور دورشر راشی یا پاستی. ده اونه دهانه جا لابیل فو ووستی. کور خیاله آمون ناره ! خوره خوره گه.
ده هاچین واکف داره. گابه دوما چوم دوجه. گابه دومه جیر جلاسته چاقو چل لا فاندیره. خورا واپیچه. ده هاچین سگه مانه. ده رام نوکونه. ده پاک خو پالانه تاودا شونده کله! آخه چره نایه لاکیتاب!؟ خوره خوره داد زئن دره.
هاچین گورشا بون دره. ول بیگیفته داره. آگه بایه فادم والیسه! خوره گه.
خیالا شو داره. گه کی آگه والیسه بختره. بازین منام اونا می کش والیسم. خورم. اونا هاچین ایجور اودوشم کی ده پاک پر بشکه. لانتی مانستن اونا واپیچم هاتو کی اونه داد بیرون بامو اونه پایانا واکونم هاتو………
جه دور کوره که دانا پیدا به. نازه مرا آمون دوبو. ایجور چین چین کوتا دامنا والای دایی کی پاک رقصا دوبو. بیجارمرزه سر نازه مرا خو پایا نایی یو مویانا فادابو باده دس. برنجانه گوشه فاره سه یی تا اونه شانه سر. گیله کور پاک خرامان خرامان جه هویه نازه مرا، ره که دیلا ببرده بو. جه دور ره کا خیاله والیشتان دوبو.
ری کرا پرا گیفتان دوبو.
کلاچ قار قار کونان پر بکشه. چی چی نن ایدفایی همه تانی لالیکی داره جا ویریشتید. کره روف گوماره واشانه مئن آویرا بو بو. آب لاکون دکفتید آبه مئن. لانتی درازه ویریسه مانستن روخانه آبه مئن را دکفت. قورباقا روخانه کوله جا بجسته ابه مئن. گاب خو شه -کلا دورسینه بو. مانده واز و ولنگا دوبو. زلزله صدا ده نامویی.
ری خو تومانا هیستا گوده بود. پاک خیاله کی دیمیشته بو. کور جه دور برنجانه مئن، بیجار مرزانه سر خرامان آمون دوبو.
ری قاقا بو کورا فاندرستی!
تمام
گیل آوایی
جولای 2007

Comments (2)

بئ وفا یار

بئ وفا یاره چئ واستئ تو فدا بوستان درئ
اشکه دریا من دمرده پاک خفا بوستان درئ
یار بوشو وان گرده هرماله ببه تئ امرا پا
بیخودئ انگاره گیفتن چئ بلا بوستان درئ
نه سا ده یارئ ننا وان کون تئ بالا با گولاز
تئ رقیبه امرا گرمه تو فنا بوستان درئ
فان درئ هائ یاره عکسانا کرا با اشکو آه
یار ترا از یاد ببرده تو پلا بوستان درئ
بئ وفایا دیل دوستئ وا بنئ تئ دیلا داغ
وسته روسفایئ کرا بئ دستو پا بوستان درئ
بئ وفایئ دابه ده رسمه وفادارئ بمرد
ماه جوخفت ابرانه پوشت نازه فدا بوستان درئ
گیل آویئ یاره دورئ جا بوبوسته گورشه کا
بئ وفا یارا بوگو تو مئ خودا بوستان درئ
گیل آویئ

نوشتن دیدگاه

Older Posts »