گیلانیان

آلوچه دارانا تی تی بزه بو. لوختا بوسته باغ، خو بهاری لیباسا دوگوده، خوشکا بو نارنج دارا لوچان زئن دوبو. خوج دار، خو شاخه بالا واگوده، پاک خیاله کی آسمانا خواستی کشا گیره. ورفان ابا بوسته بو. شوخم بزه باغ سبزا بوسته بو. باغه هیسته جانا، ککجو توربو سیره ولگ، نو نوارا گوده بو.
کشکرت تبریزی داره لچه لانه چاگوده بو. چی چینِن توته دارانا پاستان دیبید. آغوز داره ولگ، آفتابه مئن برق زئن دیبید. گالی پوش خانه، کی نوروزی خوان هالا ناموبو،گیله الابه بوبوسته بو، هسایام فو ووسته دیفارا سوسو دایی یو بازام خو رنگه سو مرا چومانا قاقا گودی .
آیوان سر جلاسته گره کان، گوش واره مانستن والای خوردیدی. ایتا مئن، خانه مارکویی لاب شاخ شانه کشن دوبو. تلار زمستانه تسکه روزانا نخواستی یاد باوره. لهاف دوشوک، تا بوبوسته تلاره کش مهمانانه خوابا دئن دوبو. شلخت چاچه دیمه اوردکانا ترسانن دوبو. همساده خانه کتله صدا کیشکایانا ترسانه یی. همساده سراخور زای هاتو خو گولی چیلیکا ترانن دوبو. کشکرت خانه لوجانه که سر خیاله همه تانا هارای زئن دوبو.
صارا خاک کیشخاله ترسه جان دیواره کش، شور بوگودیدبید خیاله کی کولوشکنه رافا ایسابید تا اورشین بیبید. هرماله تکان نوخوردیدی. باد ده او زمستانه زورا ناشتی. ایاز سبزی باغا پاک سیفیدا گوده بو.
خوروس کلای ایتا کونده سر خو بالا وگوده، ایجور اویی گودی کی اونه اویی صدا تا او سره بازارا دوارستی. مانده هواخوشی یا خو وازه ولنگه مرا جشن گیفتان دوبو. تیلیمباره مئن اونه دیل ترکسان دوبو.
گاب کی خو لیشا والیشتان دوبو، اونه داهانه جا آلو زه یی، لاب شورمه مانستن اونه سره جور، شویی هوا. گاب تازه تیلیمباره جا بیرون باموبو گیله مرده رافا ایسابو تا ایموشته کولوش اونه ره باوره. کیشکایان کولشکنه دوما بیگیفته باغه مئن، بوشوبید تظاهرات. صابخانه سرا دور بیده بید.
پرچینه کش ایتا لانتی خو لانه جا بیرون بامو فکرا دوبو، شایدام گوسکا فه وه رستانا خیالا دبو. لیسکه ره آغوز داره لچه همساده کوره که رافا ایستابو تا بایه اونه ره ره شیب بزنه.
سبزابو پلت داره خاله جا، هلاچین والای خوردی، لیسکه ری، هلاچینا وا بدابو تا همساده کوره که، دوما بیگیره! نانستی کی هاچین خورا پرکانه.
گاب تا گیله مرداکا بیده ایتا » ما » بوگوده. گیله مردای هاتو کی گفتان بو :
آمون درم حیوان! آمون درم!
کرده خالا اوساده چاه جان آب واقوشته. ودره آبا بنا گابه دمه چک. گاب کی خیاله زالاش باورده بو خو سرا تاوه دا ودره مئن چلاب چلاب آب اودوشته. لیشه یام امان ندایی، های خو سرا خواستی تاوه دا ودره مئن.
گیله مردای دازا خو کمر فوزه، گروازا بنا خو کول، شلواره لنگا ور بکشه راه دکفته بشه روخانه کنی. ایمرو همه تانی ایله جار بردان دیبید.
همه تا بهار روخانانا واستی ایلجاره مرا بکنده بید. ایتا روز همه تانی راه دکفتیدی. ایتا داز، ایتا گرواز، ایتا تٌور گیفتی خو دس شویی پیله روخان، بالا ماللا دوارسته را.
ایتا ایتا جه راه فاره سه ییدی. روخانه آبه مانستن وختی فاره سه ییدی به همدیگه ایتا بوبوسته بید، پاک تانستیدی ایتا کویا جابجا بوکونید. جه پیله وردخان بیگیر تا پایین محله بیجار کلان روخانا چاگودیدی هاچین گیله آلابه بوبو. هر کی بیجار جه روخانه کول دوراستی یا اونه آبه رایا دوستی، ایتا نوب نایی یو ابا ایجور خو بیجارا فاره سانه یی. ایمرویام روخانه کنی بو یو ایلجار بردان دبید. یاور دانه وختانه مانستن.
گیله مردای خانه جا بزه بیرون. واشانا، شه بزه بو. هالا خیلی بمانسته بو کی آفتاب واتابسته بی یو صوبه ایازا خوشکا گودی بی.
واشانه سر پا کی بنا بی پاک خیاله کی تی پایا بوشوستی بی. هاتو کی پابرانده واشانه سر را شویی، تی پا بوستی هاچین سیفیده ورف. گیله مردای روخان کنارانا بیگیفته بو تا فارسه پیله روخان. مرداکا شه بزه بو. جه دور بیده همه تان اویا جیما بوسته دارید.
مدرسه شو زاکان کیتاب بدس اویا دورا بوسته بید. پاک هاتو یه کی خیاله تازیه یه یا ماره که بیگیفتده. همه دورا بوسته بید.
گیله مردای خوره گفتی حوکمن ایتا ماشین دکفته داره روخانه مئن. شایدام اینفر دمرده داره. هاتو خوره حرف زئن دوبو.
زمستان بوشوبو. گدا بهار باموبو. گیله مرد هرچی پستایی بوگوده بو، زمستان تماما بوسته بو. همه تان هاتو بید. ویشتره گیله مردان واستی نوزول بوگودیبید. اوشونی کی نتانستیدی قرض بوگودیبید یا اینکی ده یید نوزولخوران، اربابان بوخوصوص، ایجور شرطو شروط ناییدی کی بیچاران ده یید خوده شانه تومان پیرانام وا گیروب بنید. تا چی برسه اون همه جان کندنو بیجار کاری یو ویشتایی.
خیلی یان خودشانه تخمه جوبا بوفروخته بید یا اینکی بوخورده بید. بلا زمستان بو. ها روزان واستی توم بیجارا انگاره بیگفتیبید. هرچی ده- را بوستی بی، هرماله نتانستی دی بیجار کاره به وخت فاره سه بید. ها وختان بو کی گیله کان همدیگه یا یاور داییدی ولی تخمه جوبا هرکی خو اندازه داشتی. اونی کی نه پول داشتی نه پستایی یو نه تخمه جوب، چاره ناشتی جوز نوزول گودن. نوزولخورانام کی ده نوگو! بیچارانه خونا اودوشتی دی.
گیله مردای خوره هاتو بفکرا شوبو ایتا چوم دوستی او مردوما کی دوره شر جیما بوسته بید ایتا چومام واگوده ولی اونه حواس ننابو. خوره خو حیساب کیتابا چورتیکا آمون دوبو.
سره صدا ویشترا بوبو. گیله مرداکه گوش تا بامو حسن شیر! خو دیله مئن بوگفت آی دیله غافیل حوکمن حسن شیر اینفره چارچرخا هوا بوگوده داره! یا دوز بیگیفته یا کی اربابه موباشیرا دخشارده داره! هاتو های جیلیز والیزا دوبو تا کی فاره سه مردوما کی اویا جیما بوسته بید.
آیتا بوگوفت مشتی سلام. اویتا بوگوفت مشتی سلام. خوب بوبو فاره سه یی. مردوم را واگودیدی مشتی یا بداشتی دی کی بشه جولو.
گیله مرداکه چوم تا دکفه روخانه کول دو تا دسی زنه خوسره تان! تا فچمه خو ریفقه سرا بنه خو پا سر مردوم داد زنه ده:
- ژانداران آمون درید…….. ژاندار ژاندار………
گیله مرداکه شست خبردارا به! کار کاره نوزولخورانه! ارباب کی اونه زور فان رسه یی حسن شیره دس جیویزه! اونا شبانه بوکوشته.
حسن شیر همه کسه داد فارس بو. همه تا سال کوشتی گیفتی، اونه اویی صدا، اونه برم بری، اونه مردوم داری یو اونه مهره بانی همه کسه ویرجا اونه جایا وازا گوده بو.
کی یارستی زور بگه!
گیله مردای حسن شیره سرا بنابو خو زانو سر. هاتو جه حسن شیر گفتی و اشک فوگودی. مدرسه شو زاکان هر کودام خواستیدی ایتا حسن شیر بیبید!
میانده جا خورسه اویی صدا آمویی. دارانه شاخه جلاسته بو تا روخانه آبه چک. روخانه کوله سر واشان سبزا بوسته بید. درخته شاخه جا گاگلف ایاز چکه ستی روخانه مئن. مردوم ایتا ایتا فاره سن دیبید.
ایتا کله ورزا بیجار کوله سر گابا سرا شوبو. توسه داره لچه ایتا کشکرت نیشته بو ایچی توک زئن ده بو. داره گوسکا دیمیشته بو ایتا چیچره سر. ایتا کولی روخانه آبه مئن دوم بزه.
گیله مردای خوره هاتو نالا دوبو. ژان داران فاره سه بید. خیاله قاتل خودش ژاندار اوسه گوده بو!
تومام

هوای دم کرده و شرجی نیمروز تابستانی است. آب جاری رودخانه وسوسه می زاید تا عریان شوی وتن به سردی جاری آن بسپاری. بر پشته ای از علف های سبز شده ی از لایروبی بهاری رودخانه، لاکپشتها ردیف صف کشیده اند و خاموش در کنار هم آفتاب می گیرند.
غورباغه ها در فاصله آب و حاشیه رودخانه سر از آب بیرون آورده اند و هر ازگاهی دست و پا دراز و کشیده به سویی شنا کنان می گذرند. مار کمین کرده در جاری پرتاب رودخانه، پشت شاخه ای رها شده در آب، در انتظار است تا غورباغه ای به حریم خیز غافلگیرانه اش، نزدیک شود.
سنجاقکی بازگوشانه بر شاخه برآمده از آب، دم خویش را می ساباند یا شاید عنکبوت یا مگسی را به کمین نشسته است.
شاهپرکی بال گشوده و بی قرار از فراز گل وحشی به ساقه ی قد کشیده علفی هرز، می نشیند و بر می خیزد. زیبایی خیره کننده بالهایش از میان گلهای وحشی و علفهای حاشیه رودخانه خیره کننده است.
بر بلندای درختی در باغ، کلاغی قارقار می کند.
گنجشک ها بر شاخه های پر از خار درخت، گویی بر سر و کول هم می زنند و داد می کشند. پرواز ناگهانی و چتری زدن و چرخی، به شاخه های درخت بر گشته و جیک جیک بی پایانشان همه شالیزار را فرا می گیرد.
باغ لم داده در شانه آغازین شالیزار، سبزی متفاوتی در چشم انداز سبز شالیزار به تماشا می نهد. گاوی که شاخش به دست راستش طناب پیچ شده با نگاه حسرت باری شالی های قد کشیده را می نگرد. دور تر گوساله اش بی تاب و بی قرار می خواندش.
در سایه ی آلاچیق تن داده به آفتاب، نشسته و راه باریک میان شالیزار را می پاید. منتظر است. هوای دم کرده و شرجی، کرختی سکر آوری را بر جانش نشانده است. منتظر است که بیاید. با خود می گوید:
- وای اگر که بیاید چه می کنم!؟
درحالیکه به رقص آرام و دلنشین شالی چشم دوخته بود، باخود ادامه می دهد:
- امانش نمی دهم! در آغوشش می کشم. سر در گیسوان جنگلی اش فرو می برم. لبانش را چنان خواهم مکید که دادش در آید. پستانش را! پستانش را! وای مستانه، دیوانه وار خواهم لیسید!خواهم خورد. خواهم بوسید. درازش می کنم و مانند مار به او خواهم پیچید. طوری که انگار یکی شویم. غرق بوسه اش می کنم. لب بر لب و سینه به سینه و شکم به شکم! وای… باید کاری کنم که گرمی و نرمی و عطر تنش را با تمامی جانم بچشم. حس کنم.
مکثی می کند. لحظه ای به فکر فرو می رود. با خود می گوید:
- نه! اگر مثل دفعه پیش بخواهم شتابزده برخورد کنم همه چیز را خراب می کنم. بهتر است که همه چیز را با آرامش پیش ببرم. بگذارم که هر بوسه اش را با بوسه ای پاسخ دهم. هر حرکتی از او را با حرکت خودم کامل کنم. اگر بخواهم تند و تند ببوسمش و بغلش کنم و درازش کنم ……….. نمی شود! گاو که نیستم!؟ همینطور خرکی همه چیز به هم می ریزد! نه! بهتراست با ارامش برخورد کنم. هرچه طول بکشد، بیشتر لذت خواهیم برد.
صدای گاو تا دور دستها می رفت. گوساله در پی آن ناله ای می کرد. غورباغه ای انگار طعمه مار شده بود، صدایی متفاوت تر از همیشه داشت.
لاک پشت ها تکان نخورده بودند. قارقار کلاغ بلند شده بود. گویی که جفت خویش را صدا می کند. مورچه ها صف کشیده بودند . چند تایی از آنها ساقه ی علفی خشک را بسوی لانه شان می کشیدند. گروهی نیز تمشکی را می غلتاندند. لانه مورچه از دل تکه گلی خشک که گویی سالهاست آب ندیده دهان گشوده بود. مورچه ها مانند زنجیری از پی هم در آمد و شد بودند.
سراسر باغ را ساقه های لوبیا پر کرده بودند. لابلای آنها ماری سیاه که بی شباهت به یک چوب دراز و صاف نبود، آرام آرام می خیزید. لوبیا های رسیده، از ساقه و برگ آویزان بودند که همین روزها باید چیده می شدند.
بر پشته ای از علف های هرز حصیری پهن شده بود که بروی آن لم داده به انتظار، باریکه راه میان شالیزار را می نگریست.
تا چشم کار می کرد ساقه های برنج بود و سبزی بی مثالش با آن رقص خیره کننده شان با نسیم که عطر مستانه اش، شیفتگی دل انگیزی بر تمام جان و دل آدمی می نشاند. دورترک، باریکه راهی در افتاب داغ نیمروز، برق می زد. هیچ کس از آن نمی گذشت. نوعی سکوت آمیخته به هواری فضای شالیزار را پر کرده بود. و او از انتظار جانش بلب رسیده بود.
باریکه راه را می پایید و خیال امانش نمی داد. خیره به سبز گسترده شالیزار می نگریست. از باریکه راه نمی آمد و نگاه پر تمنای او از آغاز تا انتهای باریکه راه می گذشت و باز می آمد و تجسمی داشت از او اما باریکه راه از خرامان یارش تهی بود.
دستها از هم گشورده، بروی پشته ی علفهای هرز، رو به آسمان دراز کشید. دستی به سینه ستبرش کشید و چشم به آبی آسمان بی انتها دوخت. بلند شد. بی قرار بود. بی تابی تمامی جانش را در خود گرفته بود.
با خود گفت:
- وقتی که از راه رسید، بسویش می روم. دستانش را درمیان دستان خویش می گیرم. او را با خود تا پشته ی همین علف ها می اورم. درازش می کنم. در آغوشش می گیرم و آرام ارام نوازشش می کنم.
ناخودگاه انگار چیزی یادش آمده باشد، با خود گفت:
- اما! اما! اما چطور می توانم وقتی چشمم به چشمان مستش می افتد آرامشم را خفظ کنم!؟ مگر می توان تاب آورد!؟ نه! از همانجا بغلش می کنم و می آورمش بروی همین پشته علف های هرز و درازش می کنم. لختش می کنم. از موی سر تا نک پایش را می بوسم. لبانش را با اشتهایی که دلم بی تاب آن لحظه است، می مکم. پستانش را در دستان خود! نه در دهان خود می گیرم. می خورم. اصلا» بادا باد! هرچه که می شود بشود! هرچه دلم خواست و هرطور دلم خواست انجام می دهم. می خورمش. می مکمش. در بغل می فشارمش. رویش……….
کمی سکوت می کند. باریکه راه را می نگرد. دلش بی امان می تپد. تمنای یار تمامی جانش را گرفته است. بی تاب بلند می شود. می نشیند. دراز می کشد. گاوی که بامداد امروز شاخش را به دست راستش بسته بود، می نگرد. دم گاو می جنبد تا زنبور و مگس های مزاحم را دور کند. در حالیکه می شاشید، گنجشک نشسته بر لمبر برجسته اش پر می کشد.
دستها از هم گشوده خمیازه ای می کشد. گلویش خشکی آزار دهنده ای دارد. آب دهانش را فرو می برد. باریکه راه را می نگرد. انتظار از پایش در آورده است. به فکر فرو می رود. در حالیکه حصیر گسترده بر پشته علف های هرز را مرتب می کرد و بالش کوچکش را جابجا می کرد، با خود می گوید:
- لامصب بیا دیگه! وای اگر که بیایی ! همینجا درازت می کنم! همینجا…………..
بی قراری از پایش در آورده بود. تمام جانش گر گرفته بود. ناگاه چشمش برقی زد. به گستره سبز شالیزار خیره شد. باریکه راه زیباتر از همیشه می نمود. نسیمی در گرفته بود. رقص شا لیزار با صدای بی امان گنجشکها و نسیم نیمروز داغ تابستان در آمیخته بود.
دورهای باریکه راه می آمد. خرامان و رقصان تو گویی! گیسوی افشان جنگلی اش را به دست باده داده بود. در میان شالیزار که ساقه های برنج تا شانه هاش قد کشیده بود خرامان می آمد. گامهای خرامانش چین دامنش را چنان می نمود که پیچ و تاب کرشمه وارش به رقص شالیزار آمیخته بود. لبخند دلبرانه اش دل می ربود.
ناگاه لاک پشتهای صف کشیده بر شانه رودخانه به داخل آب می روند. مار جستی می زند و غورباغه ای را در دهان می گیرد و زور می زند که آن را ببلعد. گنجشکها به ناگاه پر می کشند و چتری می زنند و چرخی در گستره سبز شالیزار.
کلاغ قار قاری می کند و پر می کشد. گاو «مایی» می کند که بی شباهت به نعره نیست و شاخ بسته شده به دست راستش را رها می کند و طناب می درد.
گوساله پای می کوبد و جست و خیز بر می دارد. مار سیاه آرمیده در پای ساقه های لوبیا به سرعتی عجیب می خزد و دور می شود. گنجشکی پرکشیده و سنجاقک روی ساقه برنج را در چشمی به هم زدن می گیرد.
وارفته و مست و کرخت، به باریکه راه خیره می شود.
تمام
گیل آوایی

روخانه آب ابریشما مانستی. گوسکا خو دسه پایا وازا گوده سینه ابا دوبو. لانتی نیمیز گیره واشانه مئن گوسکایا پاستان دوبو تا اونه دمه چک فارسه. آب لاکون تته رج رورخانه کول افتاب گیفتان دیبید. زباله بو زباله!
چیچیر گا گلف خوشکا بو چوقال گیله سر ایجور دو وستی کی خیاله گورشا بون دره. لالیکی داره جور چیچی نن میتینگ داشتیدی. گوماره والش هاچین آدما واهیلا گودی . کره کروف زباله جان جیک نزه یی. بیجارکولا ایجور واشا گودوبو کی نشاستی برنجه مرا سیوا گودن.
برنجان حیسابی وروز باموبید. جوکوله وخت ده بوگذشته بو. برنجانه مئن سوروف بوبو بو ایتا آدمه قد. پاک خیاله افتابه مرا لب بلبا شون دیبید! زباله بو زباله!
دور دوره شر پوشته بوبو بیجاره کول، شه- کل بزه گاب برنجانا ناجه مرا فاندرستان دوبو. کوتامه جور واشاده حصیر گیله مرده رافا ایسابو. توسه دارانه لچه زلزله لاب عالمو آدمه سرا بردان دوبو. زباله بو زباله!
بیجار کوله سر نیشته بو دور دوره شر راشی یا فاندرستی. زلزله امان ندایی. گاگلف چی چی نی صدا لالیکی داره لچه زلزله مرا بوگو بیشتاو داشتی. چیچیر خوشکابو بترکسه گیله سر ایجور دو وستی کی اونه دئنه ره آدم واستی قاق بو چوم بودوختی بی اکه جستن کونه واشانه مئن.
همیشک خو پئره جا بیجارانا پاستی، ایجور خوره انگاره گیفتی. بیجارانه مئن لاب آویرا بوستی. ایجور دراز دراز خو ریفقه مرا کفتی کی هیشکی نتانستی بفامه بیجارانه برنجه من دو نفر جوخوفته نا.
ده نتانستی تاب باوره. ویرشته بو پاک خواستی بیجار کولا دورسینه. آکه آکه ناشتی که جه را بایه اونا فوتورکه. خوره خوره خیالا شوبو یو نقشه کشه یی کی اگه بایه چی بوکونه و چوتو بوکونه.
خیالا شوبو خوره گفتی هاتو بامو درازاکونم اونا فوتورکم. ایتا پیچه فکرا شویی یو گفتی :
- نه بختره توندا کیتی فونقوسم. واهلم کی آرام ارامه بایه می ویرجا بینیشینه. اونا می ور کشا گیرم. اونه دسانا میدسه مئن گیرم. اونه مویانا بو کشم. اونا خوشا دم. اونه لبانا فه وه رم. اونه جولا ماچی باران کونم. اونا می ور درازا کونم. اونه جی جی یانا اودوشم. اونه جانا به می جان چسبانم. ایجور اونا کشا گیرم کی پاک ایتا بیبیم. می سینا چسبانم اونه سینا. می لبا نم اونه لبانه سر. می شکما ایجور چسبانم اونه شکما کی اونه نرمی و گرم جانا می تومامه جانه مرا حس بوکونم. بازین دوتا پایا واکونم…….
ایدفایی ایسه فکراشو گی خومرا:
- آتو کی یک دو سه هاما فوسونجانا کنم!
خنده مرا آوجا ده خودشا:
- هاتو گابکی نیبه کی! واستی بازام نقولدانه هوایا بدارم!
اویدفا کی هول هولیکی فوقوفته بو! کوکو واگردسه شیشندازا بو بو! خورا هیزار جوری توفو لانت بوگوده بو. هانه واسین خو حواسا خواستی جیما کونه کی ده اوتو گابکی نزنه هاما ایجور دورسینه کی گابام اگه بوبوستی بی جیجا بوستی!
هاتو خوره گفتی یو واگفتی. مانده صدا بیجارانا ده وارسته بو. گاب زالاش باورده روخانه آبا خواب دئن دوبو. گاگلف مانده صدا مرا ایجور م………………..ا گودی کی آدمه دیل گورشا بوستی.
خواستی ویریزه بشه گابا ببره روخانه کول آب بده. مانده ده زالاش باورده خورا ایجور تورا گوده بو کی خیاله خواستی ویریسا ورسینه. گاب خو شکه-لا فاندرستی پاک خیاله آه کشن دره.
فوروز بامو برنجان، داره ناجا داشتیدی. آلوچه داره لچه چندتا آلوچه جانه ساق در ببردیبید جه اون همه دبه که! آقوز دار پاک چپینا بو بو. آقوز داره لچه داره پا بمانسته بو سیا بوبو. هاتو ایجور جلاسته بو که ایتا باده مرا کفتی جه شاخه.
انجیل دارا هیچی وان جه بو. انجیل دار آولی دار بو کی پاک چینا بوستی قلناران بوخورده بوستی. پیله باقلا ده برسه بو. ها روزان واستی باغام پاک چینا ببه. کره روف عزا بیگیفته بو. باقلا باغ کی پاک چینا بوستی، کره روف آوارا بوستی. واستی واش ماشانه مئن جوخوفتی بی .
لانتی گوسکا یا فوتورکسه بو خولاصه. گوسکا داد روخانا دوارسته بو. لانتی پور ده ننابو گوسکایا فه وره. چی چی نی کرا ایجور چیچیلاسا فوتورکسه بو کی چیچیلاس امان نیافته خورا جیویزانه.
ایتا پیسه کلاچ جه دور باموبو آقوز داره لچه بینیشته بو. اونه دومه پر ایتا جلاسته بو. مالوم نوبو چی بلایی اونا فوتورکسه بو.
ری دانه دور دورشر راشی یا پاستی. ده اونه دهانه جا لابیل فو ووستی. کور خیاله آمون ناره ! خوره خوره گه.
ده هاچین واکف داره. گابه دوما چوم دوجه. گابه دومه جیر جلاسته چاقو چل لا فاندیره. خورا واپیچه. ده هاچین سگه مانه. ده رام نوکونه. ده پاک خو پالانه تاودا شونده کله! آخه چره نایه لاکیتاب!؟ خوره خوره داد زئن دره.
هاچین گورشا بون دره. ول بیگیفته داره. آگه بایه فادم والیسه! خوره گه.
خیالا شو داره. گه کی آگه والیسه بختره. بازین منام اونا می کش والیسم. خورم. اونا هاچین ایجور اودوشم کی ده پاک پر بشکه. لانتی مانستن اونا واپیچم هاتو کی اونه داد بیرون بامو اونه پایانا واکونم هاتو………
جه دور کوره که دانا پیدا به. نازه مرا آمون دوبو. ایجور چین چین کوتا دامنا والای دایی کی پاک رقصا دوبو. بیجارمرزه سر نازه مرا خو پایا نایی یو مویانا فادابو باده دس. برنجانه گوشه فاره سه یی تا اونه شانه سر. گیله کور پاک خرامان خرامان جه هویه نازه مرا، ره که دیلا ببرده بو. جه دور ره کا خیاله والیشتان دوبو.
ری کرا پرا گیفتان دوبو.
کلاچ قار قار کونان پر بکشه. چی چی نن ایدفایی همه تانی لالیکی داره جا ویریشتید. کره روف گوماره واشانه مئن آویرا بو بو. آب لاکون دکفتید آبه مئن. لانتی درازه ویریسه مانستن روخانه آبه مئن را دکفت. قورباقا روخانه کوله جا بجسته ابه مئن. گاب خو شه -کلا دورسینه بو. مانده واز و ولنگا دوبو. زلزله صدا ده نامویی.
ری خو تومانا هیستا گوده بود. پاک خیاله کی دیمیشته بو. کور جه دور برنجانه مئن، بیجار مرزانه سر خرامان آمون دوبو.
ری قاقا بو کورا فاندرستی!
تمام
گیل آوایی
جولای 2007

بئ وفا یاره چئ واستئ تو فدا بوستان درئ
اشکه دریا من دمرده پاک خفا بوستان درئ
یار بوشو وان گرده هرماله ببه تئ امرا پا
بیخودئ انگاره گیفتن چئ بلا بوستان درئ
نه سا ده یارئ ننا وان کون تئ بالا با گولاز
تئ رقیبه امرا گرمه تو فنا بوستان درئ
فان درئ هائ یاره عکسانا کرا با اشکو آه
یار ترا از یاد ببرده تو پلا بوستان درئ
بئ وفایا دیل دوستئ وا بنئ تئ دیلا داغ
وسته روسفایئ کرا بئ دستو پا بوستان درئ
بئ وفایئ دابه ده رسمه وفادارئ بمرد
ماه جوخفت ابرانه پوشت نازه فدا بوستان درئ
گیل آویئ یاره دورئ جا بوبوسته گورشه کا

بئ وفا یارا بوگو تو مئ خودا بوستان درئ

هاچین ترا لیسکا نوکون تئ واستئ من بلایمه

غریبه جا فارس مرا کئ گورشه تئ نیگایمه

بیا مئ امرا قارنوکون آ روزیگاره سخته مئن

کئ بئ تولاب واکفته یم تئ عشقه موبتلایمه

چره مئ دادا نیشتاوئ عالمه گوشا کرا گود

دانئ تئ دیل دباخته یم تئ واستئ گیل آوایمه

وسته ده هائ لوچان زدن هائ مرا دیوانه گودن

ده سر به آسمان زنم دانئ کئ تئ فدا یمه

مئ دیل کرا واهیلا به وختئ ایجور ده فان درئ

خیال کونئ کئ نه سامه پاک ده هاچین پلایمه

وسته ده لاب دمرده یم بئ تو هاچین بمرده یم

چره ترا لیسکا کونئ تئ واستئ پاک بلایمه

شواله یم تئ یاده جا گورشا بویم تئ نازه جا

دباخته یم تیره آغوز ولئ تئ سر برایمه

وختئ مرا شب دواره یاد آورم برقه تئ چوم

جنگله افشانا گودئ نانئ کئ گورشه کایمه

گیل آوایئ وسته گولاز آنقده ماه و نازه ره

چن قده لیسکه یارا گئ هانده تئ چوم برایمه

هرماله پیش نامو کئ مشتئ دادا همسادان بیشتاوید. اما اروزان مشتئ عوضا بو داره. مشتئ پاک تورا بو داره. موللا ماست بیگئ، واکفه آدما! خوایه خو تومان پیرانا بکنه! مشتئ ده خو گالانا تاوه دا شونده کله!
آتویئ نیبه کئ همه کسه مرا داوا بدارئ! هیچکسه ره یام حرف نزنه! هیشکئ نانه آخه مشتئ یا چئ بلا فوتورکسه داره!
مشتئ تومامه همسادانا مرا گفتئ، خنده گودئ، شوخئ گودئ! چئ بوبو مشتئ آتو خودشه من دمرده داره!
تومامه محله مشتئ یا شناختئ. همه تا غوروب مشتئ شویئ موسیو دوکان او سالان کئ هلا آخوندان ناموبیدو خوره ایتا ایستکان زه یئ، بازینام آمویئ غولام حوسینه دوکان خو زاکانه چکچئ هه یئ. مشتئ خنده تومامه دوکان دارانا واخبردارا گودئ کئ مشتئ بامو داره!
مشتئ ایتا دهن داشتئ هیزاتا خنده!
مشتئ دارو ندار ایتا باله کا بو یو ایتا چانچو. مشتئ بازاره جا کئ واگردسئ آمویئ بخانه، اونه زاکان تا مشتئ صدایا ایشتاوسته دئ، دکفتیدئ صارا میان، مشتئ پیشاشو. مشتئ یا امان نداییدئ خو کفشا بکنه! هو صارا من مشتئ یا واستئ لختا گودیبید! هرچئ کئ بئ ه بو واستئ بنابئ بیجیر! زاکانه مرا بوشوستئ بئ. سه بو انگورو خوجو گیلاسا مشتئ واسئ هویه صارا من زاکانه ره تخس بوگودئ بئ!
مشتئ زناکه داد بیرون آمویئ کئ:
- آخه آ زاکان چره آتو ازازیل بوبو داریدئ! امان ندیدئ مرداکه لبله بیجیر بایه! تا آمویئ زاکانا دوماغا بوسوجانه کئ مشتئ یا وا بدید، مشتئ تشره مرا گفتئ:
- چئ کار دارئ زن! بدا راحت بیبید! مئ خستگئ یا اشان جه من فاگیریدئ!
خولاصه تا مشتئ فارسه ایوانه سر، هرچئ کئ بئ ه بو، بوستئ پاک شندهر مندره! بازینام مشتئ واسئ خو دهانا آب بکشه بئ تا نماز بخوانده بئ!
مشته خانم خو دیله من گفتئ:
- آخه او عرق خورئ چیسه!؟ بازین آ نماز خوانئ!؟ من کئ نانم چئ خوانه! خودا خودش قوبیل بوکونه!
مشتئ یام همیشک گفتئ:
- چئ گئ آخه زن! من نمازه بخوانده بدارم! موشته مرا خودایا تحویل دم!
مشتئ خانه یام داستانئ داشتئ! خانه دورا هرچئ حلیبئ گیر باورده بو، دیفار چاگوده بو. خانه سرام کمتر جه حیاط نوبو! هرچئ سیمکایو حلیبئ روغن، جه شاه پسند بیگیر تا روغنه قو یو روغنه بهار! بیافته پسئ، پاختا گوده بو، خانه درزه دالانا بیگیفته بو!
اوتاقانه دیفارام شاهکار بو! ایطرف آجورئ، ایطرفام آجار دود! و گیله الابه بوگوده! مشتئ آیوانه سوتونانام همیشه گرک جلاسته بو یو رفه سر گمه جان تته رج دیچه نهابو. پیازو سیرام ویریس دوسته آیوانه نما بوبوسته بو!
صارا من، مشتئ ایتا چاچه چاگوده بو سنگو سفاله مرا. چاه دیفارام مشتئ سمنتئ لوله بنابو. تومامه همسادانام بیده بید کئ مشتئ او روزان کئ کوچانه طاقا چاگودان دیبید، ایتا سمندئ لولا مشتئ گرا دا بو خانه من! بازینام بنابو چاه سر!
آخه مشتئ زنائ همیشک مشتئ جان دکفتئ یو اونه سر داد زه یئ:
- چره آ چاه سر ایچئ نئ نئ!؟ ایدفا دینئ آ ولوله ازازیل زاکان دکفه دئ چا من! خفا بیدئ! آخه ایتا کار بوکون مردائ!
مشتئ چایا چاگوده بو ولئ اونه سر نهانه همیشک ایمرو فردا گودئ. ایتایام کرده خاله داشتئ کئ اونه لچه خوردئ همساده خانه لوجانه که! بازین حلیبئ صدا مرا همساده وختو بئ وخت بیدارا گودئ!
مشتئ خانه درام ایتا موران بزه حلب داشتئ کئ اونا جلاسته بو، باد کئ آمویئ خوردئ کس بکس، در ام واز و دوسته بوستئ، بزین اونه صدا آدم جانه مویا راستا گودئ! خیاله کئ دو تا آهینه سربسر فاکه شیدئ!
مشتئ زاکان پیللا بوبید. مشتئ سه تا زائ داشتئ. ایتا دختر، دوتایام پسر. هر سه تا زائ درس خوان بید. تمامه همسادان آرزو گودید کئ اوشونه مانستن زائ بداشته بید. مشتئ پسران تابستانان کار گودید، مدرسه وختام همساده زاکانا درس دایید. خودشان ایجور خودشانه موشکیلا ایشکیل گودید.
مشته خانمام خوروس نخوانده ویریشتئ تا شب هاتو کار پپودئ. جه کیشخال زن بیگیر تا کاسه بوشقاب شورئ، جه گیله الابه بیگیر تا ر وبارکنار حصیر شورئ. جه چراغ لوله پاگودن تا مشتئ شندرا پینیک پاره گودن و دختو دوج کودن. بازینام نهار و شام چاگودن بو یو زاکانا کیشکا مانستن خو دور جیما گودن!
همه تا رقایبام مشته خانم واستئ بوشوبئ تازه آباد خیرات فادابئ. خورمایو سبزئ یو پنیر و لواش خو مرا بردئ، مردومه من توخس گودئ.
مشتئ سر همیشک داد زه یئ :
- آخه بیچاران او دونیا آمئ دسا فاندریدئ کئ آما ایچئ اوشانه خیرات بوکونیم…….
مشتئ یام خنده مرا دکفتئ اونه حرفه من، گفتئ:
- آخه زن! آ دونیا ویشتایئ! او دنیایام ویشتایئ!؟ آ خودا پس چئ کاره یه!؟ هاچین تانه آمئ خواخورا عروس بوکونه! بازینام او دونیا جهندمو ویشتایئ آمئ قسمت ببه!؟ پس آن همه گیدئ خودا آتویه، خودا اوتویه! یانئ گوزه گب!؟ یانئ فقط ویشتایئ و جهندمه من کون سوجان!؟
مشتئ زنام بگب آمویئ:
- تئ مرایام کئ نشا گب زن! تا بیگئ موللا ماست! کوفر گئ! تئ نماز خواندنه مانستن! هاتو تره کته رایئ ایچئ گیلیکئ فارسئ عربئ ، گایئ تورکئ تره گئ! نانم تو چئ……
مشتئ قاه قاه خنده مرا گفتئ:
- لاله زبان لاله مارا حالئ به زن!!!! خودا خودش دانه من چئ گمه! خودایا کئ نشا تئ مانستن گوزبجیبا گودن!!!! خودا خودش ختمه هف خطه زن!!!!!!! مئ خودا شیمئ خودا مرا فرق کونه! شیمئ خودا، آخوندانه خودایه! مئ خودا، فقط مئ مانستن آدمانه خودایه!
اینقلاب بوبو نوبو مشتئ زاکان پیللا بوبیدو همه تان کاره سر شوییدو ایتا پسر توشیبا کار گودئ، اویتا پسرام فرشه گیلان. مشتئ دخترام مالم بوبوسته بو.
مشتئ ایتا پیچه نفس کشن دوبو. مشتئ تا هسا دو دفا خو زناکه مرا بوشوبو ایمام رضا زیارت.
ولئ آ روزان مشتئ عوضا بوبو. مشتئ یا هاچین کارد بزه بئ خون نامویئ. هیشکئ نانستئ مشتئ جا چزه ایتا سر و صدا نایه! مشتئ خانه چره آنقد ساکیته. مهیشکئ یام نیارستئ واورسیه، مشتئ یا چئ بوبو!
همه تا پنشنبه، مشته خانم قوران اوسادئ، صارا من خو سر نایئ ، دوعا گودئ. ایجور ناله گودئ کئ خاله خودایا خوایه باوره بیجیر!
مشتئ یام خیال کونئ خوایه زیمینو زمانا واکفه! همه کسه مرا قار بو. شبان دوتایئ آیوانه سر جوجو، قوقو نیشتیدئ. آشانه صدا بیرون نامویئ. خیاله کئ مشتئ خانه مورده خاکا فوگودئ بید!
ایتا روز مشتئ خانه جولو، کومیته ماشین به سا، مشتئ خانه درا بزه. مشتئ زن درا وازا گوده. کومیته چئ مالوم نوبو چئ بوگوفته بازین ایتا نامه فادا مشته خانمه دس. تا کومیته چئ پوشتا گوده، زنائ غش بوگوده، دراز دراز بکفته صارا من.
مشتئ کئ آروزان هاچین توره دیوانانه مانستئ، آیه بخانه دینه زنائ غش بوگوده صارا من کفته! تاب ناوره، خیال بوگوده زنائ سکته بوگوده بمرده. داد زنه:
- وائ……………. مرا فاره سید! مرا فاره سید! مئ زنائ بمرده! آئ داد بیداد! مرا فاره سید…
همسادان فاره سیدئ، مشتئ یا ساکیتا کونیدئ. مشتئ زناکا راستا کونیدئ، ایتا همسایه کئ معلمه بازنشسته بو، مشته خانمه دس ایتا کاغذ دینه. اونا گیره خوانه، دینه بیچاره زاکا اعدام بوگودید.
ایتا تیکه پارچه سوجانه ده ، مشتئ زنه دوماغه جولو داره ده. مشته خانم تا بهوش آیه، ایجوز داد زنه کئ آدمه دیلا گورشا گودئ. همساده زناکانام گریه کونیدئ. مشتئ بگب ایه:
- شوما جه کویه بفامستئ دئ کئ مئ پسرانا بوکوشتیدئ؟
همسادان قاقا بیدئ..هیشکئ جور آت نوگودئ ایتا کلمه حرف بزنید. مشته خانم مشتئ یا گه:
- ده وسته مردائ! ده وسته قایما گودن! ده واستئ همه بفامید چئ آتشئ امه را فوتورکسه! ده بدا بفامید چئ گورشا بوسته داریمئ…..
هاتو کئ گفتان دوبو، دو واره جه هوش شه. هر کارئ همسادان کونیدئ، بهوش نایه. مشته خانم ده نفس نکشه یئ.
همسادان مشتئ دورا کونید. معلمه بازنشسته یام همه تانا گه کئ مشتئ زاکانا بوکوشتید. همه تانا فاگیفتید. مشتئ زاکان همه تان پر بکشه ده بوشوده…..
نامه یا گیره همه کسه ره بولند بولند خوانه. همه تان فامیدئ کئ مشتئ دخترام زندانه من بوکوشته دئ.
ایتا گفتئ:
- فدایئ بو..
اویتا گفتئ:
- موجاهد بو
ایتا یام هاچین نامه یا معلمه بازنشسته جا فاگیفته، دو واره بخوانده، خیال کونئ کئ باور نتانستئ بوکونه. آرام آرامه گفتئ:
- آخه اشان ده کی ییدئ!؟ وائ………………
همه بفامستئ بید که مشتئ دخترا زنان اعدام بوگودیبید. نامه من بینویشتئ بید کئ مشتئ دختر، دختر اعدام نوبوسته!
هاتو گفتان دیبید،قاقا بوسته مشتئ یا فانده رستان دیبید.
مشتئ شواله کشن دو بو.

تمام

گیل آوایئ
1 فوریه