گیلانیان

Snow

سیزده به در در روستای پدری…

حوالی امامزاده هاشم

در سايت ديلمستان مطلبي خواندم كه برق از سرم پراند و مجبور شدم مطالب زير را به نگارش در اورم اميد وارم كه فوريت موضوع با خواندن مطالب زير و تو ضيحات من براي شما نيز روشن شود.
فرشاد كاميار رحيم آباد
آيا زبان مردمان ديلمان بزرگ را مي توان” تاتي” ناميد ؟
) زبان مردم دیلمستان ، ديلمي(تاتي) است ، كه آرامش و شيريني خاص خود را داراست . زبان ديلمي از شمال تا سراوان رشت ، از جنوب تا الموت قزوين ، از شرق تا ديلمان ، اشكور و كوههاي غرب مازندران و از غرب تا كوههاي تالش گسترده است. زبان(گويش) تاتي(ديلمي) در مناطق ديلمان و اشكور به علت مراودات چندين ساله مردم با مناطق جلگه اي و گيلك نشين ، لهجه گيلكي به خود گرفته است و همين مساله در مناطق ديلم نشين مازندران نيز به چشم مي خورد.
بر اين زبان نام هاي مختلف نهاده اند:
- ديلمي: به اصالت اين زبان بر مي گردد و نامي كاملا بومي است.
- تاتي: در زمان كنوني به اين اسم خوانده مي شود. (
نوشته بالا مو به مو از سايت ” ديلمستان ” در اين جا آورده شده كه بسيار جاي كنكاش و بحث دارد . در اينكه محدوده ي جغرافيايي مردمان ديلم كجا وكجا بوده وهست اختلاف اساسي آنچناني وجود ندارد اما چيزي كه با خواندن مطلب بالا برق را از سر آدم ميپراند ” تاتي ” ناميدن زبان مردم ديلمان و اشكور است كه اصالت تاريخي نه تنها منطقه ي ديلمان بزرگ كه همه ي آن چيزهاي ديگري كه مربوط به اقوام گيل و ديلم ميشود را يكجا عمدا يا سهوا زير سوال مي برد .
در كتاب نام ها ونامداران گيلان آمده است كه ” هنوز گويش مردمي از پيركوه آمارلو و جمعي از خانواده هاي دوگاهه لاكه تكليم دارستان و آبادي هاي بين رودبار و طارم تاتي ناميده مي شود . “
اما پرسش اين جاست كه آيا اين همه ي آن چيزي است كه ديلمان بزرگ ناميده مي شود ؟ آيا اين بخش كوچك از ناحيه ي وسيع ديلمان بزرگ كه زبانشان به واسطه ي كوچانده شدن اجباري اقوام كرد به منطقه بيشتر تحت تاثير زبان كردي است مي تواند تعميم يابد به كل مناطق ديلمان و اشكور ( چه در محدوه ي جغرافيايي گيلان و چه در غرب مازندران ) ؟
(“تاتي” :در زمان كنوني به اين اسم خوانده مي شود .) يعني چه ؟ كجا خوانده مي شود ؟ در كدام محدوده ي جغرافيايي؟ آيا بواسطه ي آنكه چند روستا و منطقه ي جغرافيايي كه زبان خودشان را كه آن هم متاثر از زباني مهاجر ( كردي ) است تاتي مي نامند زبان ديلمي كه يك زبان اصيل برامده از زبانهاي همه ي اقوام گيل و ديلم از ابتداي تاريخ تا كنون بوده تاتي ناميده مي شود ؟ كجا مردم كوهستان وجلگه هاي تحت تاثير تمدن ديلمان بزرگ زبان خودشان را ” تاتي ” مي دانند .؟ كدام آكادمي معتبر زبان شناسي تو ي دنيا به خودش جرات ميدهد كه همچنين ادعاي واهي را سر هم كند كه زبان ديلمي را كه در خانواده زبان گيلكي جاي دارد ” تاتي ” بداند ؟ در سراسر كوهستان اشكور چه در ناحيه ي رحيم آباد ( رودسر) چه در ناحيه ي كو هستاني رامسر و چه تنكابن يك نفر هم يافت نمي شود كه زبان مادري خودش را تاتي بداند . و در منطقه ي ديلمان امرزي هم تا آنجا كه من رفته ام واطلاع دارم به غير از همان مناطقي كه بيشتر تحت تاثير زبان كردي اقوام كوچانده شده به منطقه بوده است كسي زبان خودش را تاتي نمي خواند . در اسپيلي در كوه پس در نيوول در ميكال در گلك در ديارجان در ملكوت در آسيابر در گورج در گرماور در كوجيد در امام ودر خود ديلمان آيا ميتوانيد يك نفر را پيدا كنيد كه زبان خود را تاتي بداند ؟ براي من كه از پدر ريشه در خاك ديلمان دارم و از مادر ريشه در خاك اشكور و كمتر روستايي در اين دو ناحيه است كه يا نرفته باشم يا با مردمش برخورد نداشته باشم شنيدن همچنين ادعاي واهي بدون پشتوانه ي علمي وآكادميك زبان شناسي خيلي مضحك و خنده دار به نظر مي رسد . اين ادعا كه زبان مردم ديلمان و اشكور در گيلان و مازندران تحت تاثير زبان مناطق جلگه نشين لهجه هاي گيلكي قرار گرفته اند يعني چه ؟ كدام لهجه ي گيلكي ؟ آيا جز آن است كه زبان ديلمي خود شاخه اي غير قابل تفكيك از زبان گيلكي يا زبان ديلمي مادر است البته در مناطق ديلم نشين نه مناطق تحت نفوذ زبان هاي مردمان به اجبار كو چانده شده ( كه ممكن است جا هايي از اين مناطق مردم زبانشان را تاتي بدانند ) . نحوه ي صحبت كردن يك آدم در محدوده ي جغرافيايي ديلمان بزرگ با نحوه ي صحبت كردن يك نفر در ناحيه ي جلگه نشين مثلن رودسر يا لنگرود چه قدر با هم متفاوت است كه ما بخواهيم آنرا لهجه بر امده از اين يا برعكس بدانيم و قتي ساختار زباني يكي است فقط برخي كلمات و واژه ها متفاوت بيان ميشود تحت تاثير قرار گرفتن يكي از ديگري بي معني مي شود واين موضوع پررنگ جلوه مي كند كه هر دو لهجه ريشه در يك زبان مشتر ك دارند كه مي توان آن زبان واحد و ريشه ي مشترك را گيلكي يا ديلمي بناميم . جدا از اين مسايل در طول تاريخ با ورق زدن اسناد همواره گيل وديلم در كنار هم بوده اند و اصولن بايد ريشه ي مشتركي داشته باشند و اين خود پيوند زباني مشترك را بين شان تقويت مي كند . اين جدا سازي ظريف با تهي كردن اصالت واقعي زبان ديلمي وسوق دادن آن به سمت زبان تاتي كه اميد وارم سهو ا اتفاق افتاده باشد زيبنده ي سايتي نيست كه نام با ابهت ديلمان را يدك مي كشد . اصولن گيل و ديلم چون شير و شكر در هم آميخته اند و زبانشان امروز چه به لحاظ ساختاري و چه به لحاظ گويش تفاوت آنچناني با هم ندارد وچه اين زبان را ديلمي يا گيلكي بناميم ريشه ي واحد آن مانع از تفكيك كردن آن ميشود چه رسد به آنكه بخواهيم بخشي از اين زبان را به زبان مهجور ديگري حواله دهيم .
اميد وارم كه اين توضيح كوتاه براي رساندن مطلب و اهميت موضوع كفايت كند وسايت ديلمستان هم اين اشتباه فاحش خود را باز سازي كند در صورت لزوم مدارك عديده ديگري بر واهي بودن ناميده شدن زبان ديلمي با عنوان” تاتي” (كه طبق ادعا انگار درسراسر ديلمان بزرگ اين گونه اطلاق شده ) ارايه خواهد شد . فرشاد كاميار http://kandooj.persianblog.com/

KahKoh

Masooleh

بر خلاف تصور قبلی من ، حضور خانواده شاعر تأثیر منفی بر نقد نگذاشت. شاید از آن رو که رک گویی نصرت این اجازه را به همه می داد که با او رک باشند. و کم موهبتی نیست که کسی اینچنین عیان خود را روی دایره بریزد.
آرش رحمانی، در صحبت هایش کارهای پدر را به 4 دوره تقسیم کرد:نخستین دوره در محدوده زمانی دهه 30 بود که مجموعه «کوچ» عرضه شد. « رئالیسم صادقانه» بارزترین خصوصیت این دوره بود که در شعر هایی چون “شهر نو” به اوج رسید.
دهه 40 دومین دوره کارهای شاعر بود که مفاهیم سیاسی و اجتماعی قوی در کارهای نصرت پر رنگ تر شدند. جنبش های رهایی بخش و تعهد روشنفکری و تأثیر از سارتر، همه و همه فضای اشعار را به سمت اجتماعی تر شدن سوق داد. کتاب میعاد در لجن محصول این دوره است که در تک تک اشعار آن این مفاهیم در یافت می شوند. توجه شاعر به فرم و بیان پیچیده تر نیز از خصیصه های این برهه است.
سومین دوره را ، آرش دوران بلوغ عاشقانه ها قلمداد می کند. عشق نصرت معطوف به معشوق خاص نیست. معشوق او می تواند متغیر باشد. عشق نصرت منتشر می شود و همه جنبه های هستی را در بر بگیرد.
نگاه به مرگ و زمزمه و گفتگو با مرگ (بیوه سیاه)خصوصیات دوره آخرکار رحمانی است. نصرت به کودکی باز می گردد و مفاهیم آن دوره در اشعارش دیده می شود.
« نصرت، شاعر شعر سیاه لقب گرفته. او از سیاهی ها می گوید تا به ذات هنر برسد. او از زشتی به زیبایی می رسد. و نوعی برهان خلف به کار می برد.»
در ادامه احمد قربانزاده از دوستان شاعر خاطراتی از او نقل کرد.
دکتر نیکویه که کتاب «از نقطه تا خط» را درباره نصرت منتشر کرده درباره شعر نصرت سخن گفت و با استفاده از اشعار شاعر به جلسه رونق بیشتری داد.
نعمت باقری هم درباره نصرت حرف های زیبایی زد. متأسفانه اینقدر مجذوب حرف هایش شده بودم که خوب یادداشت بر نداشتم. بعد از جلسه می خواستم از بیان زیبایش تشکر کنم . اما در شلوغی گم شدم!
در دفترچه یادداشتم تنها چند جمله از متن او نوشته ام:
شعر نصرت بیان زیبای مرگ است.
در شعر نصرت شاهد زیبایی ، رنج است.
نصرت آینده ای را رقم نمی زند. آن را انکار می کند. ما بی نهایت از شعرش لذت می بریم. اما با آن درگیر نمی شویم. چرا که درگیر شدن با شعر او، درگیر شدن با زندگی است.
(عنوان گزارش هم یکی از اصطلاحات آقای باقری است که درباره شعر نصرت به کار برد.)
مزدک پنجه ای با مقاله ای با موضوع جسارت در شعر نصرت جلسه را دنبال کرد. جسارتی که به گفته خودش در دوران کودکی آن را قبیح تصور می کرد. فکر می کنم به زودی آن را در وبلاگش ببینیم.
جلال افرا بسامد های شعر نصرت را بررسی کرد و در پایان آقای رضازاده به وزن کسل کننده در برخی از اشعار نصرت اشاره کرد. وزنی که شاید برای خواننده دیگر خوشایند نباشد.
آقای پنجه ای هم در لابه لای حرف هایش از جهان بینی نصرت گفت. چیزی که به گفته او در اشعار امروز گم شده. او شاملو را مثال آورد که نگاه خاصی را پی گیری می کرد. همین طور سپهری و فروغ و نیما.و اینکه هر یک از اینها با نگاه خاص خودشان مطرح شدند. گفته های آقای پنجه ای من را یاد مصاحبه دولت آبادی با چلچراغ انداخت با این تیتر: نسل شما به هیچ چیز ایمان ندارد. با آقای پنجه ای سر این موضوع حرف دارم! بماند.
سارا ثابت

عکس : سارا مهریار